Trong quy trình xuất nhập khẩu, việc thông quan hàng hóa nhanh chóng và hiệu quả là điều mà mọi doanh nghiệp đều mong muốn. Trong đó, phân luồng kiểm tra hải quan có 3 loại – Luồng Xanh, Luồng Vàng và Luồng Đỏ. Màu luồng không chỉ phản ánh mức độ kiểm tra hàng hóa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian thông quan. Vậy làm thế nào để “bật đèn xanh” cho hàng hóa của mình để tiết kiệm thời gian và chi phí? Hãy cùng Unlimited Access tìm hiểu chi tiết về 3 loại phân luồng này và những bí quyết để tối ưu hóa quy trình thông quan trong bài viết dưới đây.
3 Luồng kiểm tra hải quan | Làm thế nào để “bật đèn xanh” cho hàng hóa của mình?
Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, việc nắm rõ quy trình thông quan và các luồng kiểm tra hải quan là rất quan trọng. Phân luồng có ba loại chính: Luồng Xanh, Luồng Đỏ và Luồng Vàng. Mỗi loại luồng có quy trình và yêu cầu kiểm tra khác nhau, ảnh hưởng đến thời gian và chi phí thông quan hàng hóa.
Luồng xanh (Ký hiệu 1)
Luồng Xanh là thuật ngữ chỉ những lô hàng và loại hàng hóa được xác định có ít rủi ro trong quy trình thông quan. Các lô hàng này thường không cần phải trải qua kiểm tra giấy tờ và hàng hóa một cách chi tiết, giúp quá trình thông quan diễn ra nhanh chóng và thuận lợi. Khi được phân luồng xanh, hàng hóa sẽ được thông quan mà không phải qua các bước kiểm tra kỹ lưỡng, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.
Tiêu chí phân luồng xanh
Để được phân luồng xanh, lô hàng cần đáp ứng một số tiêu chí chính sau:
– Ít rủi ro về mặt hải quan: Lô hàng phải không vi phạm pháp luật, không có dấu hiệu gian lận hay các hành vi không hợp pháp khác. Điều này giúp cơ quan hải quan đánh giá rằng hàng hóa có thể được thông quan một cách nhanh chóng.
– Doanh nghiệp/người khai hải quan có uy tín: Doanh nghiệp hoặc cá nhân khai báo hải quan cần có lịch sử tuân thủ tốt các quy định của pháp luật. Những doanh nghiệp có hồ sơ tốt trong các lần thông quan trước sẽ có khả năng cao hơn để được chỉ định vào Luồng Xanh.
– Hồ sơ, chứng từ khai báo đầy đủ và chính xác: Các tài liệu cần thiết phải được chuẩn bị đầy đủ và chính xác, bao gồm tờ khai hải quan, hợp đồng, hóa đơn và các chứng từ liên quan khác. Sự chính xác trong khai báo sẽ giảm thiểu khả năng bị đưa vào luồng kiểm tra gắt gao hơn.
Lợi ích của phân luồng xanh
Việc được xếp vào Luồng xanh mang lại nhiều ưu đãi và lợi ích cho doanh nghiệp/người khai hải quan, bao gồm:
– Tiết kiệm thời gian: Các lô hàng trong Luồng Xanh được thông quan nhanh chóng mà không cần trải qua quá trình kiểm tra chi tiết. Điều này giúp doanh nghiệp giảm thiểu thời gian chờ đợi và tăng cường hiệu quả trong hoạt động xuất nhập khẩu.
– Giảm chi phí: Do không phải qua các bước kiểm tra gắt gao, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được các khoản chi phí liên quan đến kiểm tra hàng hóa, lưu kho và các phí khác có thể phát sinh trong quá trình thông quan.
– Tăng cường uy tín: Việc thường xuyên được xếp vào Luồng Xanh giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín và hình ảnh trong mắt cơ quan hải quan và đối tác kinh doanh. Điều này có thể tạo ra cơ hội tốt hơn cho các giao dịch thương mại trong tương lai.
– Tối ưu hóa quy trình vận chuyển: Với quy trình thông quan nhanh gọn, doanh nghiệp có thể cải thiện lịch trình vận chuyển hàng hóa, từ đó đáp ứng nhanh hơn nhu cầu của khách hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.
– Được ưu tiên xử lý: Các lô hàng trong Luồng Xanh thường được cơ quan hải quan xử lý ưu tiên, giúp doanh nghiệp hạn chế được các vấn đề phát sinh liên quan đến việc chậm trễ trong thông quan.
Làm thế nào để “bật đèn xanh” cho hàng hóa của mình?
Có rất nhiều yếu tố quyết định đến việc phân luồng hải quan, tuy nhiên theo quy định, những Doanh Nghiệp chấp hành quy định tốt trong thời gian 1 năm trở lên và đạt được các tiêu chí như dưới đây có khả năng cao sẽ được phân luồng xanh
– Doanh nghiệp không có hành vi vi phạm về hải quan và thuế.
– Doanh nghiệp không có tình trạng truyền sửa và hủy tờ khai.
– Doanh nghiệp có thái độ tích cực, hợp tác với hải quan.
– Cập nhật thông tin doanh nghiệp tới cơ quan hải quan.
– Nâng mức doanh nghiệp thành doanh nghiệp ưu tiên (việc này không phải doanh nghiệp nào cũng có thể làm được).
Doanh nghiệp cần lưu ý, việc phân luồng được thực hiện 1 cách tự động dựa trên hệ thống Hải quan điện tử. Hải quan sẽ đưa ra nhiều tiêu chí đánh giá khác nhau cho từng doanh nghiệp khác nhau, các mặt hàng có nguy cơ rủi ro về giá, các mặt hàng cần kiểm tra chuyên ngành để tiến thành phân luồng cụ thể. Vì vậy cũng không thể chắc chắn truyền tờ khai sẽ được phân luồng xanh, việc này cần đợi kết quả từ phía Hải quan.
Luồng vàng (ký hiệu 2)
Luồng Vàng là loại luồng kiểm tra hải quan trong đó cơ quan hải quan sẽ kiểm tra hồ sơ nhưng không yêu cầu kiểm tra chi tiết hàng hóa. Theo quy định, những hàng hóa được miễn kiểm tra thực tế bao gồm:
– Các lô hàng của chủ hàng tuân thủ tốt pháp luật về hải quan.
– Máy móc, thiết bị thuộc diện miễn thuế trong các dự án đầu tư trong và ngoài nước.
– Hàng hóa từ nước ngoài đưa vào khu thương mại tự do.
– Hàng hóa thuộc các trường hợp đặc biệt được Thủ tướng Chính phủ quyết định.
– Khi hệ thống xử lý dữ liệu hải quan điện tử phân luồng ra Luồng Vàng, hàng hóa sẽ phải trải qua việc kiểm tra chi tiết hồ sơ (chứng từ giấy), nhưng sẽ được miễn kiểm tra chi tiết hàng hóa. Sau khi kiểm tra hồ sơ ở bước 2, nếu không phát hiện vi phạm nào, quá trình thông quan sẽ tiếp tục chuyển đến bước 4, tương tự như trong Luồng Xanh.
Đặc điểm của phân luồng vàng
Một số đặc điểm chính của luồng vàng:
– Lô hàng, tờ khai được xác định là có mức độ rủi ro trung bình về mặt hải quan.
– Phải trải qua một số bước kiểm tra, giám sát về hàng hóa, chứng từ nhưng ít hơn so với luồng đỏ.
– Thời gian thông quan nhanh hơn luồng đỏ nhưng chậm hơn luồng xanh.
– Doanh nghiệp/người khai hải quan có uy tín, tuân thủ pháp luật ở mức trung bình.
– Hồ sơ, chứng từ khai báo có thể có một số sai sót, thiếu sót nhất định
Hàng hóa được phân luồng vàng
Theo Tổng cục hải quan, nguyên tắc phân luồng được thực hiện dựa trên sự đánh giá rủi ro về hàng hóa xuất nhập khẩu và mức độ chấp hành tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, hàng hóa được phân luồng vàng gồm những loại hàng hóa sau:
– Hàng hóa thuộc quản lý chuyên ngành: Hàng hóa khi xuất khẩu, nhập khẩu phải thực hiện kiểm tra chất lượng nhà nước, kiểm tra chất lượng sản phẩm, kiểm dịch; hàng hóa phải xin giấy phép xuất khẩu/ nhập khẩu, hàng hóa nhập khẩu có CO,… Đối với những hàng hóa này phải xuất trình hồ sơ để cơ quan hải quan kiểm tra chi tiết hồ sơ.
– Hàng hóa xuất nhập khẩu có rủi ro về giá
– Hàng hóa có thuế xuất khẩu/nhập khẩu cao
– Hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch hàng hóa xuất khẩu/nhập khẩu
– Hàng hóa có tần suất vi phạm cao về trị giá hải quan
– Hàng hóa có rủi ro khai không đúng trị giá giao dịch nhằm mục đích gian lận thuế, trốn thuế.
– Hàng hóa có rủi ro khai giảm trị giá nhập khẩu để bán phá giá hàng hóa vào thị trường nội địa Việt Nam.
Ngoài ra, phân luồng tờ khai còn dựa trên mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tờ khai hải quan được phân luồng vàng đối với những doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu dưới 1 năm; doanh nghiệp có mức độ tuân thủ pháp luật ở mức trung bình: sửa, hủy tờ khai nhiều lần; nợ thuế, lệ phí hải quan quá hạn; vẫn còn tồn tại sai phạm trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, …
Luồng Đỏ
Có 3 mức độ kiểm tra thực tế (Theo Thông tư 112/2005/TT-BTC):
+ Mức 1: Kiểm tra toàn bộ lô hàng
+ Mức 2: Kiểm tra thực tế 10% lô hàng, nếu không phát hiện vi phạm thì kết thúc kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm thì tiếp tục kiểm tra cho tới khi kết luận được mức độ vi phạm.
+ Mức 3: Kiểm tra thực tế 5% lô hàng, nếu không phát hiện vi phạm thì kết thúc kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm thì tiếp tục kiểm tra cho tới khi kết luận được mức độ vi phạm.
Một số trường hợp, chẳng hạn như sau khi máy tính xác định được hình thức, mức độ kiểm tra, nhưng cán bộ/nhân viên hải quan xét thấy việc xác định của máy tính là chưa chính xác (Do thông tin về các quy định, chính sách hàng hóa tại thời điểm làm thủ tục chưa được cập nhật đầy đủ), cán bộ công chức hải quan sẽ đề xuất Lệnh hình thức và mức độ kiểm tra khác phù hợp hơn, việc phân luồng sẽ được ghi nhận lại (Có ghi rõ lý do điều chỉnh), sau đó chuyển cho lãnh đạo Chi cục Hải quan xem xét và quyết định.
Nguyên nhân hàng hóa bị phân vào luồng đỏ
Dưới đây là một số lưu ý về các sai sót thường gặp trong quá trình khai báo và làm thủ tục hải quan, có thể dẫn đến việc tờ khai bị phân luồng vào luồng vàng hoặc luồng đỏ:
– Khai báo không chính xác:
+ Việc khai báo thủ công với thông tin không khớp với hồ sơ và chứng từ.
+ Không cung cấp tên hàng hóa đầy đủ, rõ ràng, và cụ thể, không phù hợp với mã số hàng hóa.
– Nợ thuế hoặc cưỡng chế thuế: Doanh nghiệp bị nợ thuế, bị cưỡng chế thuế, hoặc bị ấn định thuế có thể dẫn đến việc tờ khai bị đưa vào luồng đỏ.
– Thường xuyên chỉnh sửa hoặc hủy tờ khai: Việc chỉnh sửa, bổ sung, hoặc hủy bỏ tờ khai một cách thường xuyên, không tuân thủ quy trình khai báo cũng sẽ làm tăng rủi ro.
– Hành vi vi phạm pháp luật:
+ Buôn lậu: Vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới.
+ Trốn thuế: Gây gian lận thuế hoặc không thực hiện nghĩa vụ thuế.
– Không tuân thủ yêu cầu của cơ quan hải quan:
+ Không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ, đúng thời hạn các chứng từ liên quan đến hàng hóa khi cơ quan hải quan yêu cầu.\
+ Đánh tráo hàng hóa đã được kiểm tra với hàng hóa chưa kiểm tra.
+ Giả mạo niêm phong của hải quan hoặc tự ý phá niêm phong hàng hóa đang chịu sự giám sát của hải quan.
– Thiếu hợp tác với cơ quan hải quan: Không cung cấp đầy đủ thông tin doanh nghiệp dẫn đến thiếu thông tin để đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.
Những sai sót này không chỉ dẫn đến việc tờ khai bị phân luồng đỏ mà còn có thể gây ra các hậu quả nghiêm trọng như tăng thời gian thông quan, phát sinh chi phí, và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Do đó, việc tuân thủ đúng quy trình và cung cấp thông tin chính xác là rất quan trọng để tránh những rủi ro này.
Tạm kết
Quá trình thông quan hàng hóa trong lĩnh vực xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự lưu thông hàng hóa nhanh chóng và hiệu quả. Việc nắm rõ các loại luồng kiểm tra hải quan – Luồng Xanh, Luồng Vàng và Luồng Đỏ – cùng với những tiêu chí phân luồng và nguyên nhân dẫn đến sự phân luồng là rất cần thiết để doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quy trình thông quan của mình. Để có thể “bật đèn xanh” cho hàng hóa, doanh nghiệp cần chú trọng vào việc thực hiện đúng quy trình khai báo, cung cấp thông tin chính xác và hợp tác tích cực với cơ quan hải quan.
>> Tìm hiểu: Nhập khẩu dây chuyền sản xuất, máy móc và thiết bị đa ngành